«Thượng đế đã chết» — Lời cảnh báo không ai nghe
Nietzsche nói «Thượng đế đã chết» như lời cảnh báo, không phải ăn mừng — và những tôn giáo thay thế (wokism, chủ nghĩa khí hậu...) đang chạy bằng vốn đạo đức đánh cắp từ nền văn minh chúng tuyên bố đã vượt qua.
BERLIN, ngày 21 tháng 10. — «Thượng đế đã chết.» Nietzsche không nói câu ấy như lời ăn mừng. Ông nói như lời cảnh báo — rồi dành những năm tháng tỉnh táo còn lại để gào lên rằng không ai hiểu nó nghĩa là gì.
Cái chết theo Thượng đế không chỉ là tôn giáo. Đó là toàn bộ nền tảng văn minh — mặt bằng siêu hình chung mà trên đó các giá trị, đạo đức và ý nghĩa Tây phương được xây dựng. Rút nền móng đi, tòa nhà không sập ngay. Nó đứng bằng thói quen, bằng quán tính, bằng giả định rằng các giá trị sẽ sống sót mà không cần rễ. Chúng sẽ không sống sót. Nietzsche biết điều đó. Ông đã nói. Không ai nghe.
Những tôn giáo thay thế
Các tôn giáo thay thế đến ngay lập tức. Chủ nghĩa xã hội. Chủ nghĩa dân tộc. Chủ nghĩa cấp tiến. Wokism. Chủ nghĩa khí hậu. Mỗi thứ mượn cấu trúc sâu của cái nó thay thế — tội lỗi, cứu rỗi, kẻ dị giáo, dân được chọn, tận thế, giải thoát — rồi đổ đầy nội dung thế tục vào. Nhà hoạt động khí hậu có Ngày Tận Thế. Phong trào woke có tội tổ tông — gọi là đặc quyền — và nghi thức xưng tội. Người xã hội chủ nghĩa có miền đất hứa và kẻ thù giai cấp. Cùng một kiến trúc. Không nền móng. Chạy bằng vốn đạo đức đánh cắp từ nền văn minh mà họ tuyên bố đã vượt qua.
Triết gia bị đánh cắp nhiều nhất
Nietzsche là triết gia bị đánh cắp nhiều nhất lịch sử. Em gái ông lấy bản thảo sau khi ông suy sụp tinh thần và biên tập cho Đức (Germany) Quốc xã. Chúng lấy Übermensch hiểu thành ưu việt chủng tộc — đúng ngược lại điều ông muốn nói (ông muốn nói con người đạo đức, và trong đầu ông là hình ảnh một quý tộc Ba Lan (Poland)). Ngành công nghiệp self-help lấy Ý Đại Lợi (Italy) chí Quyền lực làm khẩu hiệu động viên. Giới học thuật lấy perspectivism làm chủ nghĩa tương đối. Không ai lấy điểm chính: rằng không có giá trị thật bén rễ sâu hơn sở thích chánh trị, ý chí quyền lực sinh ra không phải vĩ đại mà là man rợ.
Ressentiment — đạo đức của kẻ yếu
Ressentiment — đạo đức nô lệ — là thấu suốt chính xác nhất và ít được trích dẫn nhất của ông. Kẻ yếu định nghĩa đức hạnh là bất cứ gì kẻ mạnh không có. Thiện trở thành nghịch đảo của quyền lực thay vì biểu hiện của nó. Nhân tài thành đáng ngờ. Xuất sắc thành đặc quyền. Thành tựu thành điều phải xin lỗi. Ông mô tả điều này năm 1887. Đó chính là hệ điều hành của văn hóa cấp tiến đương thời, chạy hết tốc lực trong mọi phòng nhân sự và văn phòng tuyển sinh đại học khắp Tây phương.
Con người Cuối cùng
Con người Cuối cùng (the Last Man) là hình ảnh tàn khốc nhất của ông — sinh vật ở cuối lịch sử, kẻ đã phát minh ra hạnh phúc và chớp mắt. Không khát vọng, không rủi ro, không vĩ đại, không bi kịch. Ấm áp, an toàn, thoải mái, và hoàn toàn rỗng. Dân số trong «Brave New World». San Angeles trong «Demolition Man». Chuyên chế mềm của Tocqueville đi đến kết luận sinh học.
«Chủ nghĩa hư vô đang đến,» ông nói. Vào khoảng trống do những nền móng chết để lại, ùa vào những thứ thay thế tệ hại nhất có thể — ý thức hệ, bản sắc nhóm, phẫn nộ, những phong trào tận thế cần kẻ thù để thay thế ý nghĩa mà chúng không tự tạo ra được. Ông dự đoán phải mất hàng thế kỷ để vượt qua. Ông đã lạc quan về thời gian biểu. Chúng ta đang sống bên trong quá trình ấy — và các tôn giáo thay thế đang sinh sôi nhanh hơn bất cứ ai xây dựng thứ gì thay thế chúng.