Burkina Faso khôi phục án tử hình sau tám năm bãi bỏ
Quốc hội Burkina Faso đã nhất trí thông qua bộ luật hình sự mới khôi phục án tử hình cho các tội khủng bố, gián điệp và phản quốc — tám năm sau khi bãi bỏ; các tổ chức nhân quyền cảnh báo nguy cơ đàn áp.
OUAGADOUGOU, ngày 22 tháng 10. — Quốc hội Burkina Faso hôm thứ Ba đã thông qua bộ luật hình sự mới, khôi phục án tử hình — tám năm sau khi quốc gia Tây Phi này bãi bỏ hình phạt tử hình. Cả 71 dân biểu có mặt đều bỏ phiếu thuận, không một phiếu chống hay phiếu trắng nào, theo thông cáo của Bộ Tư pháp.
Bộ luật mới, gồm hơn 900 điều khoản, quy định án tử hình cho các tội khủng bố, gián điệp, phản quốc, giết cha mẹ và nhập cảng hàng hóa quá hạn hoặc bị cấm gây chết người — kẻ chủ mưu lẫn tòng phạm đều có thể bị tuyên án. Ông Edasso Rodrigue Bayala, Bộ trưởng Tư pháp, người trình dự luật trước quốc hội, nói rằng bộ luật cũ quá khoan dung đã bị các nhóm võ trang lợi dụng để chiêu mộ tân binh, thuyết phục họ rằng mình «không phải đối mặt với hình phạt đủ sức răn đe».
Đáp trả cuộc nổi dậy
Chánh phủ của Đại úy Ibrahim Traoré trình bày biện pháp này như một phần trong đáp trả cuộc nổi dậy của các nhóm Hồi giáo cực đoan đã hoành hành nhiều năm qua. Burkina Faso lâu nay chật vật đối phó với các phiến quân có liên hệ với al-Qaeda và Nhà nước Hồi giáo, đã giết hại hàng ngàn người và khiến hàng triệu người phải rời bỏ nhà cửa.
Quyết định này vấp phải sự phản đối của các tổ chức bảo vệ nhân quyền. Tổ chức Theo dõi Nhân quyền (Human Rights Watch) cảnh báo việc khôi phục án tử hình có thể đào sâu đàn áp, gieo rắc bầu không khí sợ hãi và gửi một «thông điệp lạnh gáy» tới những người chỉ trích chánh quyền quân sự — vốn đã giải tán mọi đảng phái chính trị hồi đầu năm nay.
Burkina Faso từng bãi bỏ án tử hình năm 2018 dưới thời Tổng Thống dân cử Roch Marc Christian Kaboré; lần hành quyết có ghi nhận gần nhất là từ năm 1988, theo Tổ chức Ân xá Quốc tế. Ý tưởng khôi phục đã được nêu từ tháng 11 năm 2024 và được Hội đồng Bộ trưởng thông qua hồi tháng 12 năm ngoái, trước khi quốc hội — một cơ quan do phe quân sự chỉ định sau cuộc đảo chánh tháng 9 năm 2022 — biểu quyết hôm thứ Ba. Bộ luật còn siết chặt hình phạt tham ô, nâng án cho vi phạm giao thông, và sẽ được dịch ra các ngôn ngữ quốc gia để phổ biến tới dân chúng.