«Trẻ em internet» — thế hệ lớn lên trong Roblox
Một trăm năm mươi triệu người dùng mỗi ngày, phần lớn là trẻ em — và vị giám đốc điều hành gọi những kẻ săn mồi trẻ em là «cơ hội». Câu chuyện Roblox không chỉ là một vụ bê bối công nghệ, mà là chân dung của cả một thế hệ.
NỮU ƯỚC, ngày 22 tháng 10. — Có một thế hệ trẻ em mà tuổi thơ diễn ra phần lớn trong một thế giới không có thật. Chúng không ra sân chơi, không đạp xe quanh xóm, không tụ tập ở góc phố — chúng «gặp nhau» trong Roblox, một nền tảng trò chơi trực tuyến với một trăm năm mươi triệu người dùng hoạt động mỗi ngày, phần đông là trẻ em. Ở đó, chúng xây nhà, lập băng nhóm, buôn bán vật phẩm ảo — và ở đó, chúng cũng gặp những kẻ săn mồi.
Tháng 11 năm 2025, hai ký giả của tờ New York Times hỏi giám đốc điều hành Roblox, David Baszucki, về «vấn nạn kẻ săn mồi» trên nền tảng của ông. Câu trả lời khiến cả phòng thu sững sờ: «Chúng tôi không hẳn coi đó chỉ là vấn đề, mà còn là một cơ hội.» Rồi ông cười cợt, ngắt lời người phỏng vấn, đòi nói về «chuyện vui» thay vì an toàn trẻ em — thậm chí còn đề xuất đưa trò cá cược vào nền tảng dành cho trẻ em, gọi đó là «ý tưởng tuyệt vời nếu làm được một cách hợp pháp».
«Cơ hội» của ai?
Câu nói ấy đến đúng lúc Roblox đang đối mặt với gần sáu mươi vụ kiện cáo buộc nền tảng này tạo điều kiện cho việc bóc lột tình dục trẻ em. Tổng chưởng lý Texas Ken Paxton kiện Roblox vì «đặt những kẻ ấu dâm điểm ảnh và lợi nhuận lên trên sự an toàn của trẻ em Texas». Louisiana, Kentucky, Florida nối gót; Ủy ban Chứng khoán và Ủy ban Thương mại Liên bang Hoa Kỳ cũng mở cuộc điều tra.
Người giữ trẻ bằng màn hình
Dĩ nhiên, không công bằng nếu chỉ trách các công ty. Có một sự thật khó nuốt mà ít ai muốn nói: chính cha mẹ đã giao con mình cho màn hình. «Bắt gặp một đứa trẻ cắm mặt vào máy tính bảng bốn, năm, thậm chí sáu tiếng liền — Roblox, YouTube, lướt không ngừng. Nhưng không ai muốn nói về nguyên nhân. Vì cha mẹ nó đang ngồi ngay đó, cũng cắm mặt vào điện thoại.» Khi người lớn dùng thiết bị như người giữ trẻ miễn phí, họ không nên ngạc nhiên khi con mình lớn lên thành «trẻ em internet» — một thế hệ mà bạn bè, trò chơi, thậm chí cả những tổn thương đầu đời đều diễn ra trong thế giới ảo.
Các nhà tâm lý học cảnh báo: thời gian quá dài trước màn hình làm chậm phát triển ngôn ngữ ở trẻ nhỏ, bào mòn kỹ năng xã hội ở trẻ lớn. Nhưng vấn đề sâu hơn là bản chất của tuổi thơ đã đổi khác: đứa trẻ ngày xưa khám phá thế giới thật; đứa trẻ hôm nay khám phá một thế giới được thiết kế để gây nghiện, nơi mọi cú nhấp chuột đều được đo lường, mọi phút giây đều được bán cho nhà quảng cáo.
Ai chịu trách nhiệm?
Câu hỏi không còn là liệu các nền tảng có nguy hiểm không — một bồi thẩm đoàn ở Los Angeles đã trả lời: có, khi họ phán quyết Meta và YouTube cố ý thiết kế nền tảng gây nghiện cho trẻ em. Câu hỏi bây giờ là: chúng ta sẽ làm gì? Luật pháp đang rục rịch — các tiểu bang siết chặt quy định, các vụ kiện chồng chất. Nhưng luật chỉ là phần ngọn. Phần gốc là một nền văn hóa đã chấp nhận việc biến trẻ em thành sản phẩm — và đôi khi, thành con mồi.
«Trẻ em internet» không phải là một thế hệ hư hỏng. Chúng là nạn nhân của một thỏa thuận mà chúng không hề ký: người lớn đổi tuổi thơ của con mình lấy sự tiện lợi, các công ty đổi sự an toàn của trẻ em lấy tăng trưởng. Cho đến khi người lớn chịu nhìn thẳng vào thỏa thuận ấy, cái giá sẽ luôn do những đứa trẻ trả.