Các quỹ tư nhân thâu tóm chuỗi nhà hàng: thực khách nổi giận
Từ Jersey Mike's đến Los Tacos No. 1, mỗi khi quỹ đầu tư tư nhân thâu tóm một chuỗi nhà hàng được yêu mến, thực khách lại nổi giận lo món ăn xuống cấp — và các chánh trị gia đã nhập cuộc.
NỮU ƯỚC, ngày 21 tháng 10. — Khi tập đoàn Blackstone — quỹ đầu tư tư nhân lớn nhất thế giới — mua lại chuỗi bánh mì Jersey Mike's năm 2024, mạng xã hội bùng nổ: một video TikTok cho thấy thực khách kẹp chiếc bánh mì 9 Mỹ kim giữa hai ngón tay, chê phần ăn teo tóp; hàng loạt bình luận tiên đoán «tư bản thâu tóm sẽ phá nát mọi thứ nó chạm vào».
Cơn giận không dừng ở một chuỗi. Tháng 9 vừa qua, tiệm taco nổi tiếng Los Tacos No. 1 ở Nữu Ước (New York) nhận vốn từ quỹ TSG Consumer, lập tức bị thực khách rủa là «khởi đầu của sự kết thúc». Thượng Nghị Sĩ Elizabeth Warren tung video «Vì sao chuỗi nhà hàng ngày càng dở và đắt», điểm mặt Jersey Mike's, Subway, Panera, TGI Friday's, tố cáo «công thức của giới tư bản: mua doanh nghiệp, chất nợ lên vai nó, cắt giảm chi phí, đút lợi nhuận vào túi nhà đầu tư».
Nỗi sợ có cơ sở hay không?
Về phía doanh nghiệp, Tổng Giám Đốc Jersey Mike's Charlie Morrison khẳng định không hề «tái cấu trúc hay sửa đổi thương hiệu», còn đồng sáng lập Los Tacos hứa không đổi công thức. Tạp chí Reason số cuối tháng 9 phản biện rằng cơn phẫn nộ phần lớn dựa trên cảm tính, thiếu bằng chứng hệ thống — nhưng thừa nhận nhận thức của khách hàng mới là điều quyết định.
Dù đúng sai thế nào, một thực tế không thể chối cãi: thế hệ trẻ ngày nay xem «ai là chủ» như một phần của trải nghiệm ẩm thực. Khi Texas Monthly viết về Whataburger — chuỗi gà rán Texas bán cho quỹ tư nhân sáu năm trước — độc giả ùn ùn bình luận rằng «món ăn không còn như xưa». Niềm tin một khi mất, khó mua lại bằng tiền.
Tạp chí Texas Monthly mới đây có bài viết về Whataburger — chuỗi burger lừng danh Texas bán cho quỹ tư nhân từ sáu năm trước — với tít «Whataburger không còn như xưa». Dù bài báo ôn hòa hơn tít đề, độc giả ùn ùn bình luận rằng món ăn đã đổi khác: thịt mỏng hơn, sốt lạt hơn, không khí «quê nhà» phai nhạt.
Các nhà xã hội học gọi hiện tượng này là «sự đồng phục hóa» của thành phố: khi mọi chuỗi nhà hàng đều bóng bẩy, thực đơn chuẩn hóa, đặt món qua màn hình cảm ứng, người ta mất dần cảm giác về một quán ăn của riêng khu phố mình. Với thế hệ trẻ lớn lên cùng mạng xã hội, một chiếc bánh taco không chỉ là món ăn — nó là thói quen, là ký ức, là bản sắc. Và họ sẵn sàng tẩy chay để bảo vệ nó.