Sahel: Mali, Burkina Faso, Niger mở lại đàm phán với ECOWAS
Mali, Burkina Faso và Niger lần đầu tiên ngồi lại đàm phán cấp bộ trưởng với ECOWAS sau 21 tháng rút khỏi khối, trong lúc gần bốn triệu dân Sahel phải tản cư vì bạo lực.
DAKAR, ngày 21 tháng 10. — DAKAR, ngày 21 tháng 10. — Cộng Đồng Kinh Tế Các Quốc Gia Tây Phi (ECOWAS) và Liên Minh Các Quốc Gia Sahel (AES) gồm Mali, Burkina Faso và Niger đã mở lại đàm phán cấp bộ trưởng tại Dakar hôm 17 tháng 10, lần đầu tiên kể từ khi ba nước rút khỏi khối vào tháng Giêng năm 2025. Hai bên đồng ý thành lập các nhóm công tác chung để xây dựng một khuôn khổ hợp tác chính thức.
Phái đoàn ECOWAS do Ngoại Trưởng Senegal Cheikh Niang, Chủ Tịch Hội Đồng Bộ Trưởng của khối, dẫn đầu; phía AES do Ngoại Trưởng Burkina Faso Karamoko Jean-Marie Traoré dẫn đầu. Thông cáo chung sau cuộc họp nhấn mạnh «tinh thần huynh đệ, tôn trọng lẫn nhau và cởi mở», cùng sự cần thiết của quan hệ láng giềng tốt đẹp và tôn trọng chủ quyền quốc gia. Các nhóm công tác sẽ thảo luận kỹ thuật về thương mại, an ninh biên giới và hạ tầng, rồi trình kết quả lên các bộ trưởng trước kỳ họp tới.
Vết rạn từ các cuộc đảo chánh
Ba nước Sahel rút khỏi ECOWAS sau những bất đồng gay gắt về các cuộc đảo chánh quân sự trong giai đoạn 2020-2023, các lệnh trừng phạt của khối và lộ trình chuyển giao sang chánh quyền dân sự. Từ đó, họ thành lập Liên Minh Các Quốc Gia Sahel, cắt đứt quan hệ quân sự lâu đời với Pháp (France) — cựu mẫu quốc — đồng thời xích lại gần Nga (Russia), với lập luận bảo vệ chủ quyền và chống ảnh hưởng ngoại bang. Cuộc họp tại Dakar không loan báo việc ba nước trở lại khối, mà chỉ nhằm quản lý hậu quả của cuộc chia tay và duy trì hợp tác trên những vấn đề chung.
Giới quan sát tại Dakar nhận định việc nối lại đối thoại cấp bộ trưởng là một bước ngoặt đáng kể, vì các cuộc tiếp xúc trước đây chỉ dừng ở cấp kỹ thuật. Tuy nhiên, những khác biệt chánh trị cốt lõi — thể chế quân sự tại ba nước Sahel đối đầu với yêu cầu dân chủ hóa của ECOWAS — vẫn chưa được đụng tới. Không có thỏa thuận thương mại mới nào được ký kết tại kỳ họp này.
Gần bốn triệu người phải tản cư
Trong lúc các nhà ngoại giao họp bàn, khủng hoảng nhân đạo tại Sahel vẫn leo thang. Cao Ủy Tị Nạn Liên Hiệp Quốc cho biết gần bốn triệu người đã phải rời bỏ nhà cửa trên khắp Burkina Faso, Mali và Niger — gấp đôi con số của năm 2020 — vì bạo lực của các nhóm vũ trang và những cú sốc khí hậu liên tiếp. Các tổ chức cứu trợ cảnh báo nguồn tài trợ quốc tế đang cạn dần so với nhu cầu, và kêu gọi cộng đồng quốc tế không để vùng Sahel chìm vào quên lãng giữa những cuộc khủng hoảng khác trên thế giới.