Hoa Kỳ–Ba Tư: Kế hoạch hòa giải của Tây Hồi và Qatar nhận «tín hiệu tích cực»
Thống chế Tây Hồi (Pakistan) Asim Munir mang tới Tehran một đề nghị thỏa hiệp do Tây Hồi và Qatar soạn thảo: Ba Tư (Iran) chấp thuận thanh sát bí mật của IAEA, đổi lại được nhận tiền lãi trên 6 tỉ Mỹ kim tài sản bị đóng băng. Đôi bên được cho là đã đồng thuận sơ bộ, dù Tehran vẫn đặt bảy điều kiện.
TEHRAN, ngày 20 tháng 10. — Tham mưu trưởng Lục quân Tây Hồi, Thống chế Asim Munir, đã tới Tehran hôm thứ Ba trong sứ mạng trung gian mới nhất giữa Hoa Thịnh Đốn (Washington) và Tehran, mang theo một đề nghị thỏa hiệp do Tây Hồi và Qatar cùng soạn thảo. Theo nhật báo The New Arab, bản đề nghị được trao tận tay các giới chức Ba Tư nhằm ngăn ngừa một vòng leo thang mới và đưa đôi bên trở lại bàn đàm phán.
Nội dung bản kế hoạch, được mô tả như một «giải pháp trung dung», gồm hai nhượng bộ có đi có lại. Về phía Ba Tư: chấp thuận một chuyến thị sát bí mật, không loan báo trước, của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) tới các cơ sở hạt nhân trong nước. Về phía Hoa Kỳ (United States): cho phép Tehran nhận số tiền lãi phát sinh trên 6 tỉ Mỹ kim tài sản bị đóng băng đang giữ tại các ngân hàng Qatar. Các nguồn tin trung gian nói với tờ Al-Araby Al-Jadeed rằng Hoa Thịnh Đốn đã chuẩn y khuôn khổ đề nghị, trong khi Tehran cũng bày tỏ sự đồng thuận sơ bộ.
Tehran đặt bảy điều kiện
Dù vậy, con đường tới đàm phán vẫn còn gập ghềnh. Các giới chức Ba Tư nói với Thống chế Munir rằng sẽ không có cuộc đàm phán trực tiếp nào với Hoa Kỳ cho tới khi bảy điều kiện do Tehran đặt ra được thỏa mãn. Giới an ninh Ba Tư cũng khẳng định vật liệu hạt nhân đã làm giàu sẽ không được chuyển ra ngoại quốc. Khoảng cách giữa hai đòi hỏi cốt lõi vẫn còn lớn: Hoa Kỳ muốn Tehran tháo dỡ chương trình hạt nhân, trong khi Ba Tư đòi trả tự do toàn bộ tài sản bị đóng băng ở hải ngoại.
Trước đó, phát ngôn viên Ngoại giao Ba Tư Esmaeil Baghaei xác nhận Tây Hồi và Qatar vẫn giữ vai trò trung gian, và Tehran đang xem xét các đề nghị của phía Hoa Kỳ. Ông nói: «Tây Hồi và Qatar tiếp tục đóng vai trò trung gian giữa Ba Tư và Hoa Kỳ. Các thông điệp đang được trao đổi qua họ».
Bối cảnh leo thang kéo dài
Xung đột bước sang tháng thứ tám mà chưa thấy dấu hiệu hạ nhiệt. Eo biển Hormuz tiếp tục căng thẳng sau hàng loạt vụ tấn công tàu bè, trong khi ngoại trưởng Nga (Russia) Sergei Lavrov cũng có mặt tại Tehran hôm thứ Hai trong một loạt động thái ngoại giao dồn dập. Giới quan sát cho rằng đề nghị lần này mong manh nhưng là cơ hội hiếm hoi để đôi bên tìm lối thoát trước khi tình thế vượt khỏi tầm kiểm soát.