Năm loại thuốc phổ biến có thể gây mất ngủ
Thuốc cảm chứa pseudoephedrine, thuốc huyết áp beta-blockers, thuốc chống trầm cảm SSRI, corticoid và thuốc hen suyễn — năm nhóm thuốc phổ biến có thể là thủ phạm khiến bạn trằn trọc mỗi đêm.
NỮU ƯỚC, ngày 21 tháng 10. — Trằn trọc cả đêm dù không uống cà phê? Thủ phạm có thể nằm ngay trong tủ thuốc nhà bạn. Các chuyên gia về giấc ngủ cảnh báo năm nhóm thuốc phổ biến sau đây thường là nguyên nhân gây mất ngủ mà ít người ngờ tới.
Một là thuốc cảm cúm chứa pseudoephedrine — như Sudafed hay DayQuil. Đây vốn là chất kích thích làm thông mũi, nên uống vào buổi tối chẳng khác nào nạp một liều «tăng lực» trước giờ ngủ. Hai là thuốc huyết áp nhóm beta-blockers (propranolol, metoprolol): chúng ức chế sự tiết melatonin — hormone báo hiệu giờ đi ngủ của cơ thể — khiến giấc ngủ chập chờn, hay mộng mị.
Thuốc trầm cảm, corticoid và thuốc hen
Ba là thuốc chống trầm cảm nhóm SSRI và SNRI (Prozac, Zoloft, Effexor): hiệu quả với tâm trạng nhưng lại đè nén giai đoạn ngủ mơ REM, khiến người bệnh tỉnh giấc giữa chừng. Bốn là corticosteroids như prednisone — «thần dược» chống viêm nhưng gây hưng phấn, bồn chồn, lo âu; ngay cả đợt dùng ngắn ngày cũng đủ xáo trộn giấc ngủ. Năm là thuốc hen suyễn dạng kích thích và thuốc cai thuốc lá, đều mang tính kích thích thần kinh.
Lời khuyên của chuyên gia: uống các thuốc này vào buổi sáng, tránh xa giờ ngủ; nếu mất ngủ kéo dài, đừng tự ý bỏ thuốc mà hãy bàn với bác sĩ để đổi loại hoặc chỉnh liều. Tiến sĩ Carleara Weiss, cố vấn khoa học về giấc ngủ, nhắc rằng mất ngủ do thuốc «rất thường gặp nhưng hoàn toàn có thể xử lý được» — miễn là tìm đúng thủ phạm.
Ngoài năm nhóm chính, còn một số «thủ phạm phụ» đáng chú ý: thuốc hạ mỡ máu statins có thể gây đau cơ, bồn chồn chân tay; thuốc tuyến giáp levothyroxine nếu liều quá cao sẽ gây triệu chứng cường giáp kèm mất ngủ; còn thuốc lợi tiểu khiến bạn phải thức dậy đi vệ sinh nhiều lần trong đêm — vì vậy bác sĩ thường dặn uống vào buổi sáng.
Điều quan trọng nhất, theo các chuyên gia, là thời điểm uống thuốc: cùng một viên thuốc, uống buổi sáng có thể vô hại nhưng uống buổi tối lại phá giấc ngủ. Liều càng cao, nguy cơ càng lớn. Và tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc — nhất là thuốc an thần, chống trầm cảm hay corticoid — vì cai đột ngột có thể gây mất ngủ dội ngược, tệ hơn cả lúc chưa dùng. Mọi thay đổi đều cần ý kiến bác sĩ.