Âu Châu tung chiến lược Bắc Cực mới trước sức ép từ Nga và Hoa Kỳ
Liên Âu công bố chiến lược Bắc Cực mới, chuyển trọng tâm từ khí hậu sang an ninh: tăng giám sát vệ tinh, mở rộng đội tàu phá băng và bảo vệ cáp ngầm, trong lúc Nga (Russia) mở rộng quân sự và Hoa Kỳ (United States) nhòm ngó Greenland.
STRASBOURG, ngày 20 tháng 10. — Liên Âu hôm Thứ Ba đã công bố một chiến lược Bắc Cực mới, chuyển trọng tâm từ lo ngại khí hậu sang an ninh: tăng cường giám sát vùng Bắc Cực và mở rộng đội tàu phá băng, trong lúc khối 27 nước phải tranh giành ảnh hưởng với Nga, Hoa Kỳ và Trung Quốc (China) tại vùng đất then chốt này. «Bắc Cực là nơi các mảng kiến tạo địa chánh trị đang va chạm nhau», Chủ tịch Ủy ban Âu Châu Ursula von der Leyen tuyên bố tại Strasbourg.
Theo kế hoạch mới, Bruxelles (Brussels) sẽ tăng cường giám sát bằng vệ tinh và thiết lập một trung tâm «an ninh hàng hải» — gom dữ liệu của khối và các nước thành viên để bảo vệ hạ tầng như cáp ngầm dưới biển, đồng thời theo dõi «hạm đội bóng ma» chở dầu lậu của Nga. Bà Kaja Kallas, người đứng đầu chánh sách đối ngoại của khối, cảnh báo: «Nga đang mở rộng dấu chân quân sự ở vùng cực Bắc. Mạc Tư Khoa (Moscow) đã mở lại các căn cứ thời Xô Viết và đang thử vũ khí mới trong khu vực». Bà liệt kê các vụ máy bay không người lái xâm nhập, gây nhiễu định vị GPS và phá hoại cáp ngầm là những mối đe dọa đang làm xói mòn an ninh Bắc Cực.
Chạy đua tàu phá băng và cáp ngầm
Đang tụt lại sau Nga về tàu phá băng, khối Âu Châu muốn tăng số tàu phá băng trong tay và «sẽ xây dựng các phương án mua sắm chung, hợp lực và chia sẻ» các năng lực then chốt này. Với ba nước Bắc Cực trong 27 thành viên — Đan Mạch (Denmark), Phần Lan (Finland) và Thụy Điển (Sweden) — Liên Âu cho rằng mình có quyền lợi trực tiếp tại đây.
Nhu cầu thay đổi lập trường trở nên cấp thiết khi Tổng Thống Trump đưa ra các yêu sách đối với Greenland, lãnh thổ tự trị của Đan Mạch. Dù giọng điệu của ông đã dịu lại và hai bên đã ký một thỏa thuận an ninh, nhiều người Âu Châu vẫn dè chừng. Hồi tháng Chín, bà von der Leyen đã loan báo gói 200 triệu euro cho Greenland, đồng thời Bruxelles lên kế hoạch xây một tuyến cáp ngầm «có chủ quyền và an toàn» nối Greenland với lục địa Âu Châu, và triển khai chùm vệ tinh IRIS² để cạnh tranh với Starlink của Elon Musk. Đáng chú ý, chiến lược mới đã bỏ cam kết vận động cấm khai thác dầu khí quốc tế tại Bắc Cực — một nhượng bộ được Na Uy (Norway) hoan nghênh.