Lỗ Ma Ni có tân Thủ Tướng sau sáu tháng khủng hoảng: ông Luca Niculescu đắc cử với 280 phiếu
Nghị viện Lỗ Ma Ni (Romania) bỏ phiếu 280–58 chuẩn y ông Luca Niculescu, cựu kí giả và Thứ Trưởng Ngoại Giao, làm Thủ Tướng sau gần nửa năm khủng hoảng chánh phủ. Thử thách trước mắt: một trong những thâm hụt ngân sách lớn nhất Âu Châu và hạn chót ngân sách 2027 vào tháng Mười Hai.
BUCAREST, ngày 20 tháng 10. — Nghị viện Lỗ Ma Ni hôm Thứ Ba đã bỏ phiếu tín nhiệm cho ông Luca Niculescu, 55 tuổi, cựu kí giả và Thứ Trưởng Ngoại Giao, lên giữ chức Thủ Tướng, chấm dứt gần sáu tháng bế tắc chánh trị khiến mức tín nhiệm đầu tư của nước này chao đảo và giới đầu tư mất hẳn lòng tin. Kết quả: 280 phiếu thuận, 58 phiếu chống — vượt xa ngưỡng 233 phiếu mà Hiến Pháp (France) đòi hỏi.
Ông Niculescu là người độc lập, không đảng phái, được Tổng Thống ôn hòa Nicusor Dan đề cử hôm 5 tháng 10 — lần thứ tư ông Dan cố dựng chánh phủ kể từ khi liên minh thân Âu Châu sụp đổ hồi đầu tháng Năm. Nội các thiểu số mới gồm các nhà kỹ trị và nhân sĩ cánh tả, được đảng Xã Hội Dân Chủ cùng một số đảng phái khác hứa bỏ phiếu ủng hộ ít nhất sáu tháng, trong khi một thỏa thuận chánh trị lâu dài hơn còn đang được thương lượng.
Trước giờ bỏ phiếu, tân Thủ Tướng đã nói thẳng với các nghị sĩ: «Tôi không xin một tấm ngân phiếu trắng. Tôi chỉ xin quý vị hiểu rằng Lỗ Ma Ni cần một chánh phủ có đầy đủ quyền hạn sau biết bao nhiêu tháng khủng hoảng.» Ngay tối hôm ấy, ông triệu tập phiên họp chánh phủ đầu tiên, tuyên bố: «Chúng ta ra khỏi sáu tháng khủng hoảng. Bắt tay vào việc ngay. Những ưu tiên đã rõ. Lỗ Ma Ni không thể chờ đợi thêm nữa.»
Trận chiến ngân sách phía trước
Thử thách chờ ông không hề nhỏ. Lỗ Ma Ni mang một trong những thâm hụt ngân sách lớn nhất Liên Hiệp Âu Châu — trên 9 phần trăm sản lượng năm 2024, ước chừng 6,2 phần trăm năm nay — trong khi nền kinh tế suy thoái và vật giá leo thang. Nếu nội các không đưa được một kế hoạch ngân sách 2027 giảm thâm hụt qua nghị viện trong tháng Mười Hai, nước này có nguy cơ bị hạ bậc tín nhiệm, dù hiện vẫn đứng ở nấc cuối cùng của hạng đầu tư. Hãng Moody's hôm Thứ Hai nhận định việc nội các được bật đèn xanh sẽ giúp ngân sách 2027 được thông qua đúng hẹn, tạo đà cho cuộc chỉnh đốn tài khóa; Lỗ Ma Ni đã cam kết với Bruxelles (Brussels) đưa thâm hụt xuống dưới 3 phần trăm trước năm 2030.
Cuộc khủng hoảng bắt đầu từ tháng Năm, khi Thủ Tướng tiền nhiệm Ilie Bolojan bị truất qua một cuộc bỏ phiếu bất tín nhiệm nhằm phản đối các biện pháp thắt lưng buộc bụng như tăng thuế, đóng băng lương công chức và lương hưu, cắt giảm chi tiêu nhà nước. Xa hơn, chánh trường Lỗ Ma Ni, quốc gia thành viên NATO và Liên Hiệp Âu Châu nằm ở sườn phía đông của cả hai khối, đã bất ổn kéo dài từ khi cuộc bầu cử tổng thống tháng 12 năm 2024 bị hủy bỏ.
Giới quan sát tỏ ra dè dặt. Nhà tư vấn chánh trị Cristian Andrei ở Bucarest nhận định với hãng AP: «Cuộc bỏ phiếu hôm nay chỉ là một quãng nghỉ ngắn trong trận chiến chánh trị tại một nghị viện phân mảnh», và ngân sách eo hẹp sẽ đặt nội các trước áp lực phải «hoặc mang lại thành quả, hoặc chuyển hẳn sang chủ nghĩa dân túy». Các nhà phân tích cũng cảnh báo chánh phủ thiểu số này khó sống lâu.