Hoa Kỳ cấm DeepSeek trong các cơ quan liên bang, Bắc Kinh phản đối gay gắt

BẮC KINH, ngày 20 tháng 10. — Bộ Thương Mại Trung Quốc (China) hôm Thứ Ba đã lên tiếng chỉ trích lệnh của chánh phủ Hoa Kỳ cấm mô hình trí tuệ nhân tạo DeepSeek trong hệ thống tin học của các cơ quan liên bang, gọi đây là hành động «coi thường sự đồng thuận quan trọng» mà hai nhà lãnh đạo đã đạt được, gây tổn hại nghiêm trọng đến lợi ích của các công ty Trung Quốc và cản trở hợp tác thương mại bình thường.

Lệnh của Bộ Nội An Hoa Kỳ (DHS), công bố hôm Thứ Hai, buộc 102 cơ quan hành pháp dân sự liên bang — gồm các Bộ Tài Chánh, Tư Pháp, Ngoại Giao và Nông Nghiệp — phải lập tức gỡ bỏ các sản phẩm của DeepSeek cùng những dịch vụ của bên thứ ba dựng trên mô hình này khỏi hạ tầng tin học, đồng thời cấm mua sắm thêm. Lệnh bao trùm cả các sản phẩm của bên thứ ba, kể cả những công cụ lập trình dùng giao diện API của DeepSeek; các cơ quan có thể xin miễn trừ qua Cơ Quan An Ninh Mạng và Hạ Tầng trong vòng 60 ngày. Lệnh không áp dụng cho quân đội và các cơ quan tình báo — vốn đã bị một đạo luật tháng 12 năm 2025 hạn chế dùng DeepSeek.

Phía Hoa Kỳ viện dẫn «nhiều ngả đe dọa»: máy chủ của DeepSeek đặt tại Trung Quốc, nơi pháp luật cho chánh phủ «quyền hạn rộng lớn» tiếp cận hạ tầng của tư nhân, nên việc nhân viên chánh phủ Hoa Kỳ sử dụng có thể làm lộ những truy vấn nhạy cảm, tạo ra nguồn «tin tình báo có thể khai thác» về nhân sự và chương trình của chánh phủ Hoa Kỳ. (Đây là lập luận của phía Hoa Kỳ; chưa có bằng chứng công khai nào cho thấy DeepSeek đã chuyển dữ liệu mật.)

Bắc Kinh phản ứng gay gắt. Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Mao Ninh hôm Thứ Ba tuyên bố Trung Quốc phản đối việc Hoa Kỳ «kéo giãn quá đà khái niệm an ninh quốc gia», chánh trị hóa các vấn đề khoa học–kỹ thuật và thương mại, và sẽ «kiên quyết bảo vệ quyền lợi chánh đáng của các doanh nghiệp Trung Quốc». Bộ Thương Mại yêu cầu Hoa Thịnh Đốn (Washington) «lập tức sửa chữa những việc làm sai trái... và thu hồi các biện pháp hạn chế mang tính phân biệt đối xử», đồng thời dọa sẽ «áp dụng mọi biện pháp cần thiết» để bảo vệ lợi ích của mình.

DeepSeek, công ty khởi nghiệp trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc nổi lên với các mô hình trọng số mở giá rẻ thách thức OpenAI và Meta, từ lâu đã nằm trong tầm ngắm của Hoa Thịnh Đốn. Các công ty Hoa Kỳ cáo buộc DeepSeek dùng kỹ thuật «chưng cất» để rút năng lực từ các mô hình tân tiến của Hoa Kỳ — điều Bắc Kinh bác bỏ.

Đòn ăn miếng trả miếng có thể chưa dừng lại. Hãng Bloomberg tuần trước loan tin Bắc Kinh đang cân nhắc siết xuất cảng 23 công nghệ liên quan đến trí tuệ nhân tạo, gồm thiết kế chip điện tử và một số mô hình tân tiến. Vấn đề trí tuệ nhân tạo dự kiến sẽ nằm trong nghị trình cuộc gặp giữa Tổng Thống Donald Trump và Chủ Tịch Tập Cận Bình bên lề thượng đỉnh APEC tại Thâm Quyến vào giữa tháng Mười Một.